Liveblog droogte: Doe zuinig met water, HHNK bereidt verdere maatregelen voor
In dit liveblog houden we je op de hoogte van de actuele droogtesituatie in ons beheergebied.
Kijk ook op onze vraag en antwoord pagina voor meer informatie.
Update 12 augustus - Schutbeperkingen in Den Helder, Noordzeekanaal en IJ
De zoetwatervoorraad in het IJsselmeer en Markermeer neemt momenteel snel af en verzilting neemt toe. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft daarom schutbeperkingen afgekondigd voor de recreatievaart bij twaalf sluizen. De schutbeperkingen worden ingevoerd bij de Koopvaarderschutsluis en de Boerenverdrietsluis in Den Helder, maar ook in omgeving Kolhorn en bij het Noordzeekanaal en het IJ in Amsterdam. Beroepsvaart kan gebruik blijven maken van de sluizen. Voor recreatievaart gaan de sluizen zeer beperkt open. De maatregel gaat donderdag in. HHNK sluit daarnaast de vispassages tussen zoet water en zout buitenwater. Deze maatregelen zijn de eerste stappen uit de regionale verdringingreeks. Het zorgt ervoor dat er een stuk minder zout water het gebied instroomt. HHNK hoeft dan minder zoetwater door te spoelen.
Remco Bosma, dijkgraaf van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier: “We beseffen dat de recreatievaart hinder ondervindt van deze beperkingen middenin de zomer. Inwoners ondervinden nu op grote schaal de gevolgen van droogte. Als waterschap is aan ons de taak om bij een dreigend watertekort het beschikbare zoete water duurzaam en spaarzaam te verdelen over het gebied en de verschillende type watervragers. Om dit zo eerlijk mogelijk te doen, zijn er afspraken gemaakt met alle betrokken partners in het beheergebied van HHNK en rond het IJsselmeergebied. Met als doel de maatschappelijke en economische schade zoveel mogelijk te beperken. Deze eerste maatregelen uit de zogenaamde Strategie Waterverdeling zetten we in om de impact van zout water zoveel mogelijk te beperken.”
Den Helder en Kolhorn
Zodra de Koopvaardersschutsluis en Boerenverdrietsluis in Den Helder alleen opengaan voor beroepsvaart, is er minder vermenging van zout zeewater met het zoete water in sloten en kanalen. Daardoor wordt de zoutindringing in het gebied sterk verminderd en is er minder water nodig voor doorspoeling voor verziltingsbestrijding. Bij de Kooysluis, Braaksluis en Molenkolksluis, waar sprake is van brak water, geldt de schutbeperking ook om zoet water te besparen.
Noordzeekanaal
De schutbeperking geldt voor in totaal twaalf sluizen, waaronder 7 in het gebied van Amsterdam Noord tot
Assendelft: de Willem I sluis en Nieuwendammersluis (Amsterdam), de Wilhelminasluis, Hanepadsluis en Groote- of Hondsbosche Sluis (Zaandam), Overtoomsluis (Westzaan) en de Schermersluis (Nauerna).
Beroepsvaart
De maatregel is in eerste instantie van toepassing op de recreatievaart. Voor de beroepsvaart gelden de beperkingen niet. Dit betekent dat bij het schutten de beroepsvaart voorrang heeft op de recreatievaart. De wachttijd voor pleziervaartuigen kan daardoor oplopen. Er wordt alleen geschut met een volle sluiskolk.
Vispassages
De vispassages van HHNK naar zout buitenwater hebben een permanente opening, zoals bij gemaal De Helsdeur en spuisluis Oostoever, beiden in Den Helder. Dankzij vispassages kunnen vissen zich gemakkelijk bewegen van het ene naar het andere water. Via de openingen in deze vispassages kan zout water binnendringen. Door sluiting wordt dit voorkomen en is minder zoet water nodig tegen zoutindringing. De vispassages worden over het algemeen alleen gebruikt in de trekperiodes. Juli en augustus, wanneer de watervraag het hoogst is, vallen buiten de trekperiodes.
Update 10 augustus: Recorddroogte bij HHNK – Landbouwadviescommissie bijeengeroepen voor verdringingsreeks
Het gemiddelde neerslagtekort in ons beheergebied is opgelopen tot een recordhoogte van 310 mm. Nog nooit was het neerslagtekort op deze dag zo hoog. Daarmee is het neerslagtekort hoger dan het landelijk gemiddelde neerslagtekort in het recordjaar 1976. Daarnaast begint de zoetwatervoorraad in het IJsselmeer en Markermeer snel af te nemen. De verdringingsreeks uit de Strategie Waterverdeling komt hiermee in beeld. We bereiden ons nu voor om deze in te zetten.
Zoetwatervoorraad neemt snel af
De waterpeilen in het IJsselmeer en Markermeer dalen. De verwachting is dat het peil eind deze week of begin volgende week richting NAP -0,30 meter gaat. Dit betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden over de verdeling van het beschikbare zoetwater. Niet alle watervragen kunnen onbeperkt worden ingevuld.
Landbouwadviescommissie
We roepen daarom de Landbouwadviescommissie op donderdag 13 augustus bij elkaar. De sector die veel water gebruikt, willen we informeren over de huidige situatie en wat er de komende periode kan gebeuren. In dit overleg spreken we met vertegenwoordigers uit de landbouw wat het instellen van de verdringingsreeks betekent voor de landbouw en het regionale watersysteem.
Update 7 augustus: HHNK stelt beweidingsverbod in
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) stelt een beweidingsverbod in vanaf zaterdag 8 augustus 18:00 uur op de Waddenzeedijk op Texel en op het vasteland. Het gaat om de Waddenzeedijk op Texel, de Balgzanddijk, de Amsteldiepdijk en de dijk op Wieringen langs de Waddenzee. Vee moet vanaf dat moment van de dijk af zijn en mag hier niet meer grazen. Alle zestien pachters zijn geïnformeerd. Zij moeten een alternatieve plek zoeken voor het vee. Als de grasmat voldoende hersteld is, wordt het verbod ingetrokken.
De grasmat op de Waddenzeedijk op Texel en op het vasteland is op meerdere locaties ernstig achteruitgegaan door de aanhoudende droogte in combinatie met beweiding. Hierdoor wordt de erosiebestendigheid van de grasbekleding aangetast. Zonder maatregelen krijgen hoogwater, golven en neerslag in het stormseizoen (vanaf oktober) vat op de stabiliteit van de dijk. Dit blijkt uit inspecties die HHNK heeft uitgevoerd. Daarom stelt HHNK een beweidingsverbod in. Dijkgraaf Remco Bosma: ‘’Dit is een unieke maatregel die we voor het laatst in 2018 hebben toegepast. Het is nu moeilijk voor te stellen, maar over twee maanden moeten onze dijken bestand zijn tegen stormen en hoogwater vanuit zee. Verdere achteruitgang van de veiligheid van de dijken maakt dat er onvoldoende tijd is om de grasmat de komende maanden te herstellen. Naast het beweidingsverbod bereiden we meer maatregelen voor om in te zetten, mocht dat nodig zijn.’’
Update 6 augustus: HHNK gaat 400 km droogtegevoelige dijken inspecteren
Door het oplopende neerslagtekort start HHNK vanaf woensdag 12 augustus met het inspecteren van 400 km droogtegevoelige dijken. Zo krijgen we inzicht in de toestand van de dijken en kunnen eventuele maatregelen genomen worden. Het gaat om een voorzorgsmaatregel op basis van het neerslagtekort en de prognose. Op dit moment zijn de dijken stabiel.
Onze gebiedsbeheerders en onderhoudsmedewerkers voeren de inspecties in duo's uit. Daarnaast maken we gebruik van drones, waarmee we de waargenomen schade kunnen blijven monitoren.
De inspectieronde is gericht op het tijdig signaleren van onder meer droogtescheuren, vervormingen, verzakkingen, natte plekken en aanwijzingen voor droogte gerelateerde effecten aan een dijk zoals een stroom water onder de dijk of afschuiving van grond.
De dijken die geïnspecteerd worden liggen verspreid in ons beheergebied, tussen Amsterdam-Noord en Den Helder en het eiland Texel. Zo’n 40 medewerkers van HHNK hebben twee weken de tijd om de 450 km te inspecteren.
Neerslagtekort loopt verder op
Het huidige neerslagtekort in ons beheergebied is gemiddeld 296 mm. Het varieert van circa 275 mm bij Waterland tot circa 355 mm bij Den Helder / Texel (landelijk gemiddeld 271 mm). De kans op grotere hoeveelheden neerslag de komende twee weken is zeer klein.
We zijn deze zomer voorlopig nog niet van de droogte af. Elke week waarin neerslag van betekenis uitblijft, verslechtert de situatie en neemt de noodzaak toe om maatregelen uit te breiden. HHNK werkt deze uit zodat ze ingezet kunnen worden als de situatie daar om vraagt.
IJssel- en Markermeer
Door de lage rivierafvoer en het uitblijven van neerslag dalen ook de waterstanden in het IJssel- en Markermeer en neemt de verzilting toe. Deze nationale regenton kan lang helpen bij het aanvoeren van zoetwater naar Noord-Nederland en het beheergebied van HHNK, maar de watervoorraad is niet oneindig en ook daar raken de grenzen in zicht. De huidige droogte is dan ook uitzonderlijk.
Update 31 juli
Vraag en antwoord
Er is vandaag een vraag- en antwoordpagina over de droogte aan onze website toegevoegd.
Opschaling naar alarmfase 2
Vanwege de aanhoudende droogte in combinatie met met een verder dalende wateraanvoer vanuit de Rijn, de landelijke opschaling watertekort fase 2 en de voorbereiding van maatregelen die eraan kunnen komen, schaalt HHNK op naar alarmfase 2. Hierdoor zijn we sneller in staat maatregelen die we nu voorbereiden, toe te passen als dat nodig is.
Voldoende drinkwater
In Noord-Holland is voldoende drinkwater beschikbaar, bericht PWN. Inwoners hoeven zich daar geen zorgen over te maken. Inwoners kunnen wel meehelpen door slim watergebruik. Kijk voor meer informatie over drinkwater tijdens deze droge periode op de website van PWN:
Oorspronkelijk bericht 30 juli
De droogte houdt aan en het neerslagtekort neemt toe in Noord-Holland. Daarmee wordt op korte termijn water schaars. HHNK doet een beroep op alle inwoners en agrariërs die hun tuin en land beregenen. Locodijkgraaf Klazien Hartog: ‘’Beregenen overdag zorgt voor veel verdamping. Om langer en duurzamer toe te kunnen met het beschikbare water, roep ik agrariërs dringend op om hun land te beregenen aan het einde van de dag of in de avond, hiermee voorkom je extra verdamping. Alleen door allemaal, ook inwoners, zo min mogelijk oppervlaktewater te gebruiken stellen we het moment uit waarop we in de knel komen.’’
Daarnaast bereidt HHNK een beweidingsverbod voor. Dit geldt voor vee op dijken langs de Waddenzee en Texel. De dijken zijn droog en de grasmat heeft het zwaar. Hartog: ‘’We kijken vooruit en als we nu geen maatregelen nemen heeft de grasmat onvoldoende tijd om te herstellen voor het stormseizoen. Het gras moet dan weer in orde zijn. Daarom moeten we nu deze maatregel gaan nemen.’’ De verwachting is dat er de komende tijd geen neerslag van betekenis zal vallen. Daarom bereidt HHNK zich tegelijkertijd voor op een situatie waarin extra maatregelen nodig kunnen zijn.
Neerslagtekort loopt verder op
Landelijk bedraagt het neerslagtekort momenteel 237 millimeter. In ons beheergebied is dat nog hoger. In Waterland, het gebied dat wij gebruiken als gemiddelde voor ons beheergebied, is het neerslagtekort verder opgelopen tot rond de 250 millimeter. In Waterland liggen veel droogtegevoelige dijken. Daarom is dit gebied voor ons de graadmeter.
Zoetwaterbeschikbaarheid in het gebied van HHNK
Situatie op het vasteland van Noord-Holland
Ondanks de droogte zijn er binnen ons beheergebied op dit moment geen knelpunten in de waterbeschikbaarheid. Dat komt doordat er nog voldoende zoetwater beschikbaar is vanuit het IJsselmeer en Markermeer.
Situatie Texel
We hebben op Texel een groter neerslagtekort dan op het vasteland. Daar ligt het neerslagtekort gemiddeld 75 mm hoger. Het water wat in de lagere gebieden in de sloten staat is te zout voor beregening. Regen is de voornaamste bron van zoetwater op Texel. Water aanvoeren is niet mogelijk.
Verzilting wordt nauwlettend gevolgd
Door de aanhoudende droogte neemt de kans op verzilting toe. Op dit moment zijn er geen acute problemen, maar de verwachte droogte in de komende weken maakt voortdurende monitoring noodzakelijk. De verzilting neemt gestaag toe.
Extra aandacht voor de dijken
Met behulp van inspecties controleren we de toestand van onze dijken. Tijdens de eerste dijkinspectie van de 65 km van droogtegevoelige dijken zijn 77 punten van droogteschade gezien. Er is momenteel geen sprake van acuut gevaar. Er zijn zes plekken die vragen om aanvullende monitoring en herstelmaatregelen. We streven ernaar deze locaties vóór half oktober aan te pakken.
Om problemen aan dijken te voorkomen door drooggevallen dijksloten, zijn er twee pompen geplaatst bij de dijksloten van het Monnickmeer en de Beemster. Daarnaast zijn duikers geopend om het water op peil te houden in de dijksloten. Dijksloten geven een bepaalde druk en vochtigheid om dijken stabiel te houden.
Zwemwater: let op blauwalg
Door warm en droog weer neemt de kans op blauwalg toe. Op een aantal locaties is dat al geconstateerd. Contact met blauwalg kan gezondheidsklachten veroorzaken. Mensen kunnen last krijgen van huidirritatie, jeuk, rode ogen, hoofdpijn, misselijkheid of diarree. Ook huisdieren, vooral honden, zijn gevoelig voor blauwalg.
Vooruitkijken naar de komende twee weken
De komende weken neemt de droogte verder toe. De huidige verwachting is, dat het neerslagtekort over ongeveer twee weken opgelopen kan zijn tot 271 millimeter landelijk en 284 millimeter in Waterland. De waterstanden in het IJsselmeer en Markermeer dalen verder. We bereiden maatregelen voor die snel kunnen worden ingezet als de situatie verslechtert of als de situatie zich zo ontwikkelt als nu wordt verwacht.
We bereiden een dijkinspectie voor waarbij er verspreid over het beheergebied 500 kilometer aan risicovolle dijken wordt geïnspecteerd. De laatste inspectie besloeg 65 km veendijken die eerder last hebben van droogte.
Een ander scenario dat we voorbereiden is dat HHNK een inlaatbeperking krijgt opgelegd van Rijkswaterstaat voor water uit het IJsselmeer en Markermeer waardoor we niet aan alle watervragen kunnen voldoen. Er is dan minder water beschikbaar omdat de waterstanden in deze meren te laag staan. In dat geval gaat de zogenoemde verdringingsreeks in werking.
De komende weken zijn bepalend voor hoe de droogte zich verder ontwikkelt. We blijven de situatie dagelijks volgen en nemen waar nodig aanvullende maatregelen.
