Podcast: Stormvloed 1916, 110 jaar geleden

In de nacht van 13 op 14 januari 1916 zorgde een zware noordwesterstorm voor grote problemen in het Zuiderzeegebied. Door de storm braken op meerdere plekken de dijken. Grote delen van Noord-Holland kwamen onder water te staan. Waterland verdween onder water en ook stond het oostelijke deel van de Zaanstreek blank. Daarnaast verdween ook de Anna-Paulowna polder grotendeels onder het Zuiderzeewater. Op het eiland Marken verdronken 16 mensen. Duizenden mensen sloegen op de vlucht. Het vee werd noodgedwongen gehuisvest in kerken, waaronder de Broeker Kerk in Broek in Waterland, om ze te redden van het overstromende land. 

Op andere plekken in Noord-Holland werd met man en macht gewerkt om dijkdoorbraken te voorkomen. In de Wijdewormer werd de dijk op het nippertje gered. Door de inzet van militairen en de hulp van de agrariërs, die met paard en wagen materialen aanvoerden, werd die polder drooggehouden.  

Bij Andijk en Wervershoof was de toestand die nacht ook kritiek. Urenlang sloegen er golven over de dijk heen, waardoor de waterkering aan de binnenzijde totaal doorweekt raakte. Eerst vormden zich scheuren in de papperige dijk, daarna gleden over honderden meters grote happen uit de binnenkant van de dijk weg. De hele nacht waren de mensen van het dorp in de kou en het water bezig. Ze haalden zeilen en zandzakken uit het dijkmagazijn en dekten daarmee de bedreigde plekken af. Ook daar hield de dijk het net.  

De stormvloed van 1916 vormde de beslissende stoot voor de acceptatie van het plan van Cornelis Lely voor de afsluiting en (gedeeltelijke) droogmaking van de Zuiderzee. In 1918 werd de Zuiderzeewet aangenomen door de Eerste en Tweede kamer en vanaf dat moment werd gestart. Men begon met de korte Afsluitdijk (1924) en daarna volgde meer zoals de Proefpolder Andijk (1927), de Wieringermeerpolder (1930), Gemaal Leemans, de Afsluitdijk (1932) en daarna het ontstaan van Flevoland.  

Het verhaal van de Watersnoodramp in 1916 houden we door middel van ons watererfgoed levend. Historici Diederik Aten en Lars Boon zijn met elkaar in gesprek gegaan over de dijkdoorbraken en de gevolgen van de ramp in Noord-Holland. Dat gesprek is hieronder te beluisteren.