Voorlopige resultaten onderzoek voormalige vuilstortlocaties
Waterbeheerder Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) werkt continu aan het verbeteren van de kwaliteit van het oppervlaktewater. Met als doel: schoon en gezond water en voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) in 2027. Een onderdeel van de aanpak om emissies naar het water te verminderen, is een onderzoek naar uitloging (= vrijkomen) van ammonium, PFOS en PFOA vanuit 46 voormalige stortplaatsen in het gebied. Daaruit blijkt voorlopig dat op één locatie, de stortplaats aan 't Zittend in Westwoud, vervolgonderzoek nodig is.
Ammonium is een stof die van nature voorkomt in de leefomgeving. In hoge concentraties is ammonium giftig voor waterdiertjes en vissen. Uit de data-analyse van uitloging van ammonium komt alleen de stortplaats Westwoud als zorgwekkend naar voren. Deze locatie heeft een toetswaarde voor ammonium groter dan 100x de jaargemiddelde milieukwaliteitsnorm (JG-MKN). Ook is toetswaarde elke meting ruim boven de maximaal aanvaardbare concentratie milieukwaliteitsnorm (MAC-MKN).
PFOS (Perfluoroctaansulfonzuur) en PFOA (Perfluoroctaanzuur)
Uit de data-analyse van uitloging van PFOS valt op dat alle acht locaties die zijn bemeten voldoen aan de MAC-MKN. Wel wordt bij alle acht stortplaatsen, waaronder de stortplaats Westwoud, de JG-MKN overschreden, evenals op de referentielocaties bovenstrooms van deze stortplaatsen. Op sommige locaties is de concentratie PFOS bij de stortplaats wel hoger dan op de referentielocatie. Uit de data-analyse van uitloging van PFOA blijkt dat alle locaties voldoen aan de MAC-MKN. Bij stortplaats Westwoud wordt als enige locatie de JG-MKN overschreden. De referentielocatie bovenstrooms voldoet wel.
Bij Stortplaats Westwoud heeft de meting plaatsgevonden in de ringsloot rond de stortplaats. HHNK gaat nader onderzoek doen naar de concentraties van de stoffen in het ontvangende oppervlaktewater benedenstrooms van de stortplaats. Op basis daarvan zal worden beoordeeld of er een noodzaak is om maatregelen te treffen. We hebben heeft de gemeente Drechterland en het ABWF daarover geïnformeerd. ABWF is namens de Westfriese gemeenten verantwoordelijk voor het beheer van de stortplaats en voor uitvoering van eventuele maatregelen.
Herbemonstering
Voor een aantal stortplaatsen is er onzekerheid over de representativiteit van de eerder gekozen monsterlocaties. Voor deze stortplaatsen is een herbemonstering op een nieuwe monsterlocatie ingezet vanaf de zomer van 2025. Het gaat om negen locaties voor ammonium en drie voor PFOS en PFOA. Voor die locaties vinden de laatste metingen en de analyse plaats in 2026.
Opzet van het onderzoek
Het onderzoek had tot doel om vast te stellen of de stortplaatsen ammonium uitlogen, wat de invloed is op de lokale oppervlaktewaterkwaliteit en in hoeverre het behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water negatief wordt beïnvloed. Voor het onderzoek is het oppervlaktewater boven- en benedenstrooms van de stortplaats bemonsterd en geanalyseerd. Zo kon bepaald worden of bij de stortplaats sprake is van een verhoogde ammoniumconcentratie ten opzichte van de achtergrondwaarde in het betreffende gebied.
Bij een steekproef van tien stortplaatsen zijn aanvullend metingen op PFAS uitgevoerd om een beeld te krijgen of de stortplaatsen het oppervlaktewater daarmee belasten. Ook zijn bij alle onderzochte locaties een aantal andere stoffen gemeten, zoals chloride, chemisch zuurstof verbruik, stikstof, fosfor en sulfaat. De metingen van ammonium zijn viermaal uitgevoerd in juli en oktober 2023 en januari en april 2024. Voor PFOS en PFOA zijn drie metingen uitgevoerd.
De concentraties zijn getoetst aan de twee type waterkwaliteitsnormen die voor dit soort stoffen gelden:
- maximaal aanvaardbare concentratie milieukwaliteitsnorm (MAC-MKN), voor bescherming van waterorganismen tegen kortdurende piekblootstelling aan de stof;
- jaargemiddelde milieukwaliteitsnorm (JG-MKN), voor bescherming tegen nadelige effecten bij langdurige blootstelling aan de stof.
