Onderzoek: giftige stoffen in antivlooienmiddelen blijven achter in huis

Een onderdeel van de campagne was een verkennend onderzoek onder huishoudens naar welke stoffen huisdieren met zich meedragen, bijvoorbeeld door het gebruik van antivlooienproducten. Via haren en stof kunnen deze stoffen in het oppervlaktewater terechtkomen. Door hier meer inzicht in te krijgen, kunnen we gerichter werken aan schoon oppervlaktewater voor mens, dier en natuur. Inwoners van Heemskerk en Uitgeest met een hond of kat konden meedoen aan het burgeronderzoek via het inzenden van een stof- en haarmonster.

Uitkomsten onderzoek

De vereniging Velt voerde het onderzoek uit. De resultaten laten zien dat stoffen uit vlooien- en tekenmiddelen binnenshuis achterblijven. De vijf meest teruggevonden stoffen binnenshuis zijn imidacloprid, fipronil, dinotefuran, pyriproxyfen en selamectine. Deze stoffen komen veel voor in vlooien- en tekenmiddelen. Imidacloprid en fipronil zijn in de Europese Unie jaren geleden verboden in de landbouw omdat deze te schadelijk zijn voor mens en milieu. HHNK ziet dat imidacloprid, dat bijensterfte veroorzaakt, nog steeds voorkomt in het oppervlaktewater. Dit onderzoek laat zien dat het gebruik van deze stof bij huisdieren mogelijk een verklaring is voor de blijvende aanwezigheid ervan in het water. Tegelijkertijd is meer onderzoek nodig om de exacte bijdrage beter in beeld te krijgen. Kijk voor het volledige onderzoeksrapport op: www.hhnk.nl/doemee.

Elke bijdrage aan schoner water telt

Voor het hoogheemraadschap zijn de aangetroffen stoffen van belang omdat uit eerdere studies bleek dat diergeneesmiddelen via haren, uitspoeling van de vacht en zwemmen van behandelde dieren in het oppervlaktewater terecht kunnen komen. Dit onderzoek laat zien dat dergelijke stoffen in woningen aanwezig zijn en daarmee een bron kunnen zijn voor verdere verspreiding naar het milieu. Hoogheemraad Jos Beemsterboer, portefeuillehouder integraal waterbeheer landelijk gebied: “Bij metingen van de waterkwaliteit komen we deze gifstoffen vaak tegen, ook in te hoge concentraties. Veel inwoners weten niet dat dit soort stoffen ook in consumentenproducten verwerkt zijn. Met deze campagne hebben we dit onder de aandacht gebracht. Gebruik middelen bewust en alleen wanneer het nodig is en kies voor producten met zo min mogelijk impact op het milieu. Alleen als iedereen – waterschap, andere overheden, landbouw, industrie, inwoners – een steentje bijdraagt, kunnen we de waterkwaliteit verbeteren.”

Tips voor huisdiereigenaren

• Behandel een huisdier alleen met antivlooienmiddelen als het echt nodig is;
• Voorkom een vlooienplaag: controleer honden en katten wekelijks met een vlooienkam
• Was de dekens en kussens van slaapplekken regelmatig op 60 graden;
• Kies liever een kortwerkende pil dan langwerkende pipetten of halsbanden;
• Draag wegwerphandschoenen tijdens het behandelen en gooi deze bij het restafval;
• Laat honden de eerste dagen niet zwemmen, en was het huisdier niet na het toedienen;
• Verzamel de haren bij het kammen en gooi deze weg via het restafval;
• Ruim ontlasting op en gooi weg bij het restafval.

Kijk voor meer tips op de campagnewebsite: www.hhnk.nl/doemee. Daar kunt u zich ook aanmelden voor een webinar met een dierenarts over verantwoorde parasietenbestrijding bij huisdieren dat plaatsvindt op 10 november 2026.

Pilot in polder Uitgeester- en Heemskerkerbroek

Het onderzoek is een onderdeel van de pilot in de polder Uitgeester- en Heemskerkerbroek met als doel het verbeteren van de waterkwaliteit. In februari 2023 hebben HHNK, gemeente Heemskerk en Uitgeest, provincie Noord-Holland, de KAVB, LTO, Glastuinbouw Nederland, Landschap Noord-Holland en PWN een intentieovereenkomst ondertekend om samen te werken aan schoon oppervlaktewater in de polder Uitgeester en Heemskerkerbroek. Dit leidde tot een pakket aan maatregelen die deels zijn uitgevoerd of in uitvoer zijn. Zo is er onlangs een waterberging met zuiverende functie gerealiseerd in het Heemskerkerduin. Ook zijn er vergaande plannen voor een ecologische verbindingszone van Heemskerk richting Uitgeest en voor de herontwikkeling van een park met meer verbinding en waterbeleving in het centrum van Heemskerk. Daarnaast neemt de agrarische sector stappen om binnen het eigen bedrijfsproces maatregelen te nemen om de emissie van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen te beperken. Tot slot zijn agrariërs en terreinbeheerders aan de slag gegaan met hun slootonderhoud, om meer ruimte te bieden voor de ontwikkeling van ecologie binnen het watersysteem. Zie voor meer informatie de pagina Pilot Uitgeester- en Heemskerkerbroek.