Q&A persleidingbreuk Schellingwoude
Situatie
Wat is er gebeurd?
In de nacht van 30 augustus is rond 02.00 uur ter hoogte van Schellingwoude een grote afvalwaterpersleiding van Waternet gebroken. Door de breuk stroomde een grote hoeveelheid rioolwater het oppervlaktewatersysteem in. Dit heeft geleid tot een scherpe daling van het zuurstofgehalte in het water, waardoor onder andere vissterfte is ontstaan.
Wat is het vervuilde gebied?
- Amsterdam-Noord
- Zunderdorp
- Ransdorp
- Monnickendam / Waterland
Het vervuilde gebied omvat delen van Amsterdam-Noord en het omliggende buitengebied waar de gevolgen van de persleidingbreuk merkbaar zijn. Door neerslag en de werking van het watersysteem heeft het vervuilde en verdunde water zich verspreid via onder meer Zunderdorp, Ransdorp en richting Monnickendam.
Daarmee is ook de gemeente Waterland geraakt. Het gebied rond Monnickendam maakt onderdeel uit van het gebied waar maatregelen worden genomen en waar de waterkwaliteit wordt gemonitord.
Omdat de situatie zich ontwikkelt en de waterkwaliteit per locatie verschilt, wordt het gebied continu gemonitord.
Hoe is de situatie nu ten opzichte van de eerste dagen na de breuk?
De situatie is veranderd. Er zijn inmiddels meerdere maatregelen genomen om de waterkwaliteit te verbeteren, waaronder het plaatsen van beluchtingspompen en het inzetten van extra pompen om schoner water aan te voeren. Uit recente metingen blijkt dat de waterkwaliteit in delen van het getroffen gebied verbetert, hoewel deze op sommige locaties nog onvoldoende is.
Waarom werd eerst gesproken over een duur van twee à drie dagen terwijl herstel nu langer duurt?
De eerdere inschatting van twee à drie dagen had betrekking op de verwachte afvoer van het vervuilde water uit delen van het watersysteem. Dat was geen verwachting voor het herstel van de beschadigde leiding zelf. Later bleek bovendien dat de omvang van de vervuiling groter was dan aanvankelijk werd aangenomen en dat het getroffen gebied groter was.
Waarom is de waterkwaliteit op sommige plekken verbeterd en op andere plekken nog niet?
Het watersysteem bestaat uit veel kleine sloten en watergangen. Daardoor verspreidt en verdunt het vervuilde water zich niet overal op dezelfde manier. Ook verschillen doorstroming, zuurstofgehalte en weersomstandigheden per locatie.
Wanneer zijn jullie begonnen met het ruimen van dode vissen?
Het ruimen van de dode vissen is woensdag 2 september gezamenlijk door HHNK en Waternet opgepakt. In de dagen daarvoor was de omvang van de vervuiling nog niet volledig duidelijk. Door de meldingen van dode vis en de metingen werd maandag 31 augustus en dinsdag 1 september duidelijk dat de situatie ernstiger en omvangrijker was dan aanvankelijk werd aangenomen.
Hoeveel kilo dode vis is inmiddels opgehaald?
Wij meten dit niet. Het ruimen van de dode vis is onderdeel van de gezamenlijke aanpak om het gebied zo snel mogelijk te herstellen.
Waarom zijn de vissen pas later geruimd?
Achteraf bezien had het ruimen van de dode vis eerder kunnen worden opgepakt. Bij de eerste inschatting gingen we ervan uit dat het rioolwater door de forse regenval in het weekend sterk was verdund en dat de gevolgen voor het oppervlaktewater daardoor beperkt zouden zijn. In de dagen daarna bleek dat de omvang van de vervuiling groter was dan aanvankelijk gedacht. Ook bleek dat het getroffen gebied groter was.
Daarnaast is het watersysteem in dit gebied complex. Het vervuilde water kon daardoor niet eenvoudig op één plek worden weggepompt. Uit de eerste signalen en meldingen, waaronder meldingen van dode vis, werd duidelijk dat aanvullende maatregelen nodig waren.
Is er nog steeds sprake van vissterfte?
Nee, we hebben geen meldingen meer ontvangen van dode vis of vis in nood. Ook herstellen de zuurstofwaardes goed in het water.
Merkbare gevolgen in het gebied
Waarom zie ik grijs water of bruinzwarte vlokken in het water?
Door de lozing van rioolwater kan het water grijs of donker van kleur zijn en kunnen er bruine of zwarte vlokken zichtbaar zijn. Dit kan onder andere verdund rioolwater en resten van ontlasting zijn. Het kunnen ook veenbonkjes zijn die door gasvorming gaan drijven. We zien dat de verkleuring nu snel uit het gebied wegtrekt.
Waarom ruikt het water anders dan normaal?
Door de lozing van rioolwater zijn extra voedingsstoffen in het water terechtgekomen. Hierdoor komen allerlei natuurlijke processen in het water op gang. Bij deze processen kan onder andere een gas ontstaan dat ruikt naar rotte eieren. Deze geur kan daardoor tijdelijk in het gebied merkbaar zijn.
Waar wordt het bevuilde water naar afgevoerd?
Dit wordt afgevoerd of via gemaal Kadoelen naar het Noordzeekanaal of via gemaal de Poel naar het Markermeer.
Waarom zijn sommige sloten zwaarder getroffen dan andere?
Door verschillen in doorstroming, waterdiepte, zuurstofgehalte en de routes waarlangs het vervuilde water zich heeft verspreid, kunnen lokale verschillen ontstaan.
Gebruikmaken van het water
Recreatie
Kan ik zwemmen of varen in het getroffen gebied?
Door de persleidingbreuk is rioolwater in het oppervlaktewater terechtgekomen. Daarom geldt het advies om geen gebruik te maken van het oppervlaktewater in het getroffen gebied.
Kan ik zwemmen op plekken waar het vervuilde water naar afgevoerd is, zoals het Markermeer?
Het is altijd verstandig te kijken welk advies er geldt voor een zwemwaterlocatie. De provincie zorgt voor de veiligheid van het zwemwater en kan op grond van de ontvangen waterkwaliteitsgegevens een negatief zwemadvies of zwemverbod afgeven voor de officiële zwemwaterlocaties in open water. Kijk hiervoor op www.zwemwater.nl
Wat zijn de risico's van contact met het water?
Neem hiervoor contact op met de GGD.
Wat moet ik doen als ik in aanraking ben gekomen met het water?
Dan gelden de normale hygiëne handelingen, spoel af met kraanwater en zeep en hou het in de gaten. Wanneer er klachten optreden neem contact op met de huisarts of GGD.
Tot wanneer geldt het advies?
Het advies blijft van kracht totdat uit metingen blijkt dat de waterkwaliteit voldoende is hersteld. Hierover volgt een nadere bekendmaking op www.hhnk.nl/persleidingbreuk
Dieren
Kan mijn dier drinken uit of zwemmen in het water?
Heeft uw dier klachten, raadpleeg uw dierenarts. Voor zwemmen is het verstandig om te kijken welk advies er geldt voor een zwemwaterlocatie. De provincie zorgt voor de veiligheid van het zwemwater en kan op grond van de ontvangen waterkwaliteitsgegevens een negatief zwemadvies of zwemverbod afgeven voor de officiële zwemwaterlocaties in open water.
Landbouw
Kan ik water uit de sloot gebruiken om te sproeien?
Zolang het advies van kracht is, wordt afgeraden oppervlaktewater uit het getroffen gebied te gebruiken.
Ik heb mijn gewassen besproeid met het vervuilde water. Kan ik dit nog wel eten?
Neem hiervoor contact op met de GGD.
Welke alternatieven zijn er voor beregening?
Regenwater is het allerbeste, dit raden wij dan ook altijd aan.
Maatregelen en herstel
Welke maatregelen zijn genomen sinds de leidingbreuk?
Er is direct een omleidingsroute ingericht voor de afvoer van afvalwater. Daarnaast zijn beluchtingspompen geplaatst, worden extra pompen ingezet om schoner water aan te voeren, worden dode vissen verwijderd en wordt het oppervlaktewater op verschillende locaties gemonitord.
Wat doen jullie om verdere vissterfte te voorkomen?
Om het zuurstofgehalte in het water te verhogen zijn op meerdere strategische locaties beluchtingspompen geplaatst. Daarnaast worden extra pompen ingezet om schoner water aan te voeren en vervuild water verder te verdunnen.
Is de persleiding inmiddels gerepareerd?
Nee. Waternet werkt aan het herstel. De verwachting is dat dit minimaal twee weken duurt.
Waarom duurt het herstel minimaal twee weken?
Het herstel van een persleiding van deze omvang is technisch complex. Waternet werkt dag en nacht aan het herstel. Tegelijkertijd moet de afvoer van afvalwater gegarandeerd blijven via een tijdelijke omleidingsroute. Daarom duurt het herstel naar verwachting minimaal twee weken.
Is er nog gevaar voor de omgeving bij de leidingbreuk zelf?
Rondom de persleiding is op dit moment geen gevaar voor de omgeving.
Wat gebeurt er als er opnieuw veel regen valt?
Voor veranderingen in de weersomstandigheden zijn verschillende scenario's uitgewerkt. De betrokken organisaties volgen de situatie nauwlettend en nemen waar nodig aanvullende maatregelen.
Welke testen voeren jullie uit?
Het slootwater wordt op verschillende locaties meerdere keren per dag bemonsterd en onderzocht. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de waterkwaliteit en de ontwikkeling daarvan.
Hoe vaak worden metingen uitgevoerd?
Het slootwater wordt op verschillende locaties enkele malen per dag bemonsterd.
Wanneer zijn de meetresultaten beschikbaar?
De resultaten van de watermonsters verwachten we ongeveer 15 werkdagen na bemonstering. Daarna beoordelen onze specialisten de resultaten. Pas dan kunnen we betrouwbare conclusies trekken over de waterkwaliteit.
Tot wanneer blijven jullie meten?
De betrokken partijen blijven de waterkwaliteit monitoren zolang daar aanleiding toe bestaat en totdat voldoende inzicht bestaat in het herstel van de waterkwaliteit.
Welke organisaties zijn betrokken bij de metingen?
De bemonstering wordt gedaan door een geaccrediteerd laboratorium die bekend is met waterbodem en oppervlaktewater.
Communicatie
Hoe blijf ik op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen?
Wij delen de laatste ontwikkelingen rondom de persleidingbreuk op onze website www.hhnk.nl/persleidingbreuk
Waar kan ik terecht met vragen?
Via het contactformulier kunt u uw vragen insturen. Wij zijn op werkdagen van 8:00 tot 17:00 uur telefonisch bereikbaar via ons algemene telefoonnummer 072 - 582 8 282.
Kan ik een melding doen van dode vissen?
Ja. Ziet u dode vissen of vissen die happen naar lucht aan de wateroppervlakte, bel ons binnen kantoortijden (8:00-17:00 uur) op 072 - 582 8 282 en buiten kantoortijden op 0800 - 1430.