Wat doet droogte met de waterkwaliteit?

Voldoende water van goede kwaliteit is goed voor flora en fauna in dat water. Zodra het droger wordt, dalen door de verdamping de waterpeilen. Hierdoor is er voor alle planten en dieren minder water in de sloot beschikbaar. Bovendien stroomt het water niet meer, waardoor het niet ververst. De zon warmt het weinige water op. Het zuurstofgehalte neemt af, planten en dieren krijgen het moeilijk en kunnen zelfs sterven. Door organisch materiaal vervuilt het water verder

Wat is blauwalg?

Blauwalgen zijn een bacteriesoort. Deze soort vermeerdert zich als het weer warmer wordt en het water opwarmt. Na verloop van tijd sterft blauwalg af. Dit is te herkennen aan sluiers van groene drab in zoet water. Dit afsterven noemen we bloeien. Vaak gaat het afsterven gepaard met stank. Blauwalgen zijn er jaarrond, maar met warm weer en langere, lichte dagen tieren ze welig. Een warme, goede zomer is lekker voor ons, maar helaas ook voor blauwalgen. Sommige soorten zijn giftig. Voorkom daarom aanraking. Laat ook geen huisdieren zwemmen in water met blauwalgen.

Blauwalgen leven van stikstof en fosfaat. Er is niet veel tegen te doen: fosfaten en stikstoffen als voeding komen veel voor in sloten. Van nature door verrotting van bodemplanten in het water, en als gevolg van menselijk handelen: bijvoorbeeld door gewasbeschermingsmiddelen. Zodra er blauwalgen bij officiële buitenzwemlocaties worden geconstateerd, stelt de provincie in overleg met het hoogheemraadschap negatieve zwemadviezen in en worden er waarschuwingsborden geplaatst. Op de blauwe borden staat naast algemene informatie over de locatie ook vermeld of op dat moment een waarschuwing, negatief zwemadvies of zwemverbod geldt.

Is er iets te doen tegen blauwalg?

Blauwalg is een van nature in water voorkomende bacterie. Alleen de vermeerdering en afsterving daarna is schadelijk. Het hoogheemraadschap probeert sloten door te laten stromen door water in te laten. Daarmee koelt het water en verdunt de alg zich. In extreme situatie kan het hoogheemraadschap de drijflagen verwijderen. Vaak zie je na een paar dagen afkoeling, bewolking en regen dat de slootwatertemperatuur daalt en de algen sterk afnemen. Waterschappen proberen van alles uit om de blauwalg te bestrijden, maar dé methode is nog niet gevonden.

Hoe informeer ik me over de kwaliteit en veiligheid van zwemwater?

Dagelijks actuele informatie over de kwaliteit en veiligheid van zwemlocaties in Noord-Holland: www.zwemwater.nl en via de zwemwatertelefoon (0800-9986734) of download de zwemwater-app. De provincie Noord-Holland geeft actuele informatie over negatieve zwemadviezen en zwemverboden ook door via Twitter: http://twitter.com/ProvincieNH.

Blauwalgen kunnen op verschillende plekken opbloeien, en ook weer spontaan verdwijnen. Dit wisselt bijna per dag. In de zomer raden wij af om zo maar in een sloot te springen of honden erin te laten. Het binnenkrijgen van blauwalg leidt tot ernstige maag- en darmklachten. Voor de actuele informatie over veilige plekken om te zwemmen, kijk op www.zwemwater.nl of download de zwemwater app.

Wat is botulisme?

Botulisme is een vorm van voedselvergiftiging, veroorzaakt door een bacterie die veel voorkomt in water met een laag zuurstofgehalte. Vrijwel alle watervogels en vissen dragen de botulismebacterie bij zich, zonder er last van te hebben. De bacteriën vermenigvuldigen zich namelijk niet in levende dieren. Voor deze bacterie zijn temperaturen boven 20°C en een eiwitrijk milieu (bijvoorbeeld een dode vogel) ideale omstandigheden. Dan vermeerdert de bacterie zich. Hierbij komt een giftige stof vrij. Watervogels en vissen die deze gifstof binnenkrijgen, vertonen verlammingsverschijnselen en stikken uiteindelijk. Omdat de gifstoffen van botulisme besmettelijk zijn voor mens en dier, is het van belang dat zieke en dode dieren zo snel mogelijk worden verwijderd.

Ga daarom op plaatsen waar dode dieren drijven niet het water in en laat er ook geen kinderen spelen. Raak de zieke of dode dieren niet aan. Meld aan uw gemeente of het hoogheemraadschap dat u een dood dier heeft gezien.

Wat kun je doen bij botulisme?

Waarschuw uw gemeente (binnen de bebouwde kom) of het hoogheemraadschap (buiten bebouwde kom, en in het water) als u dode of zieke watervogels ziet. Raak de vogels niet zelf aan, ook niet met handschoenen. Vermijd contact met het omliggende water. Laat ook uw huisdieren niet in contact komen met dit water of de kadavers. Voer watervogels in het voorjaar en de zomer niet, zodat er geen concentraties aan vogels ontstaan. Gooi geen afval of etensresten in het water. Voor de afbraak daarvan is zuurstof nodig. Juist in zuurstofarm water gedijt de botulismebacterie goed.

Waarom sterven er vissen in de zomer?

Door de hoge watertemperaturen kan zuurstofgebrek of zuurstofloosheid ontstaan. Dalende waterpeilen door verdamping en onttrekking van slootwater voor de landbouw beperken de leefruimte voor vissen. En droogvallende wateren bieden in het geheel geen leefmogelijkheden meer. Ook kan vergiftiging van vissen optreden door algenbloei en botulisme.

Het zuurstofgebrek dat leidt tot vissterfte kan ook andere oorzaken hebben. Bijvoorbeeld door riool overstorten, een ongelukje met bestrijdingsmiddelen of onderhoudswerk in de rietoevers. Daarbij verstikken de vervuiling of de omhoogkomende bodemdeeltjes het water.

Dikke krooslagen zorgen ervoor dat er geen zonlicht in het water komt. De zuurstofproductie neemt dan sterk af. Gecombineerd met een toch al laag zuurstofgehalte, is dit desastreus voor veel vissen.

Voor veel organismen is zuurstof onontbeerlijk, maar niet voor allemaal. Vaak spelen zuurstofloze organismen een rol in rottingsprocessen, met stank in de sloot tot gevolg.

Hoe kunnen we proberen vissterfte te voorkomen?

We zorgen voor een goede doorstroming met bij voorkeur gebiedseigen water. Bij vissterfte kunnen we het water mengen met zuurstofrijker water (doorspoelen). Onderhoudswerk aan sloten stemmen we af op de watertemperatuur. Is die te hoog, dan maaien we niet. Kadavers voeren we zo snel mogelijk af.

Heeft HHNK contact met natuurorganisaties?

Jazeker. Nogal wat natuurgebieden in Noord-Holland zijn afhankelijk van water. Met de beheerorganisaties van deze natuurgebieden is regelmatig overleg.

Op 3 augustus verstuurden wij deze memo aan onder meer de natuurbeheerders:

Na verloop van tijd sterft blauwalg af. Dit is te herkennen aan sluiers van groene drab in zoet water.