Maaien van waterkeringen

Home > Maaien van waterkeringen

Maaien van waterkeringen

Jaarlijks maaien we  de begroeiing van de 1.350 kilometer bij ons in beheer zijnde groene dijken, ook bij u in de buurt. We maaien bij voorkeur buiten het broedseizoen zodat de natuur dan de minste schade oploopt. Het maaien doen wij voor de waterveiligheid: een goede dijkbekleding beschermt de dijk en houdt de grond met de wortels stevig bij elkaar. Bijkomend voordeel is dat we door het maaien beter zien waar kale plekken of andere beschadigingen hersteld moeten worden.

Meer aandacht voor biodiversiteit

Vanaf 2019 voeren wij een nieuw maaibeleid waarin wij bij het maaien van dijken en gazons nog meer rekening houden met flora en fauna. Op locaties met broedende vogels en/of beschermde soorten voeren we de werkzaamheden bij voorkeur buiten het broedseizoen uit. Als het noodzakelijk is voor de waterveiligheid dan mag er jaarrond gemaaid worden. Tijdens het broedseizoen (15 maart tot 15 juli) laten we dan ten minste de helft van de vegetatie staan zodat vogels, amfibieën, reptielen, vlinders en andere diersoorten zich daar kunnen vestigen. Ook inspecteren we in sommige gevallen vooraf de dijken om vast te stellen of er broedende vogels zijn. Aanwezige nesten worden voor het maaien gemarkeerd en bij het maaien ontzien. Een alternatief is om de vegetatie van bepaalde dijken al aan het begin van het broedseizoen kort te houden zodat vogels er niet gaan nestelen.

Plantvariatie zorgt voor een goede doorworteling

Als er op de dijk geen beheer zou plaatsvinden, dan krijgen plantsoorten als berenklauw, groot hoefblad, brandnetels en distels de overhand en verdringen andere planten.

Op een aantal van onze dijken streven we naar een goede erosiebestendige grasmat. Dit doel kan op drie manieren worden bereikt:

  • door de dijken te maaien en het maaisel af te voeren;
  • door de dijken te beweiden met schapen;
  • of door een combinatie van beide.

Door te maaien voer je voedingsstoffen af waardoor de toplaag verschraalt; de plantenmassa (biomassa) neemt af, maar de biodiversiteit (het aantal plantensoorten) neemt toe. Een grote variatie aan plantensoorten is belangrijk voor de goede doorworteling van de beschermende toplaag van de dijk. De diverse plantensoorten wortelen namelijk op verschillende diepten. De dijkbekleding krijgt zo extra stevigheid en is erosiebestendiger. De wortels en bladeren helpen tegen afspoeling/afschuiving van grond, zodat stromend water weinig of geen vat heeft op de gronddeeltjes.

Nog een groot voordeel van veel diversiteit is dat sommige plantensoorten beter tegen natte omstandigheden kunnen en sommige weer beter tegen droge omstandigheden waardoor de dijkbekleding robuuster wordt.

Overigens is te veel maaien en/of beweiden ook niet goed voor de kwaliteit van de grasbekleding. Ten eerste moet het bovengrondse deel van de plant zich herstellen, waardoor de energie naar bladherstel gaat in plaats van naar de gewenste wortelvorming. Ten tweede wordt bloei en zaadzetting voorkomen. Het gevaar bestaat dan dat soorten zich niet kunnen voortplanten, waardoor een eentonige soortenarme bekleding kan ontstaan.

Maaien en opruimen

Het maaien gebeurt meestal machinaal, door een aannemer of door onze eigen medewerkers. Het maaisel voeren we af, zodat de begroeiing niet verstikt en er geen onkruidsoorten zoals distels en brandnetels verschijnen die andere plantensoorten verdringen.

Op plaatsen waar het talud te steil is en waar te veel bomen staan, kunnen we het maaisel niet goed opruimen. Ook als het te nat is laten we het maaisel liggen, omdat de maaimachine anders diepe sporen trekt en daarmee de dijk beschadigt. Machinesporen gevuld met water vormen potentiele zwakke plekken in de dijk en worden door onze aannemers hersteld. Sporen worden opgevuld met grond en opnieuw ingezaaid.

Schapen in plaats van machines

Op 10 à 20% van onze dijken grazen schapen. Zij vervullen de rol van een natuurlijke maaimachine. Zolang de beweiding zorgvuldig gebeurt en er veelvuldig van plek gewisseld wordt zodat ze de dijk niet vertrappen, helpen de schapen door begrazing mee aan een stevigere dijkbekleding. Marijke Dirkson is de professionele schaapherder die zorgvuldig met haar kudde over onze dijken trekt.

Rekening houden met verschillende belangen

Het maaien doen we dus voor een stevige dijk die bescherming biedt tegen het water. Door niet te vaak te maaien, kunnen planten hun energie stoppen in wortelvorming in plaats van bladvorming en dat is goed voor een stevige dijk. Daarnaast houden we rekening met het voortplantingsseizoen van planten en dieren. We houden ons aan de Wet Natuurbescherming (voorheen Flora- en faunawet). Pachters van onze dijkpercelen zijn er zelf verantwoordelijk voor om zich aan die wet te houden.

Bloeiende planten trekken vlinders en insecten aan en te vroeg maaien heeft direct een negatieve invloed op hun voortbestaan. Ook het recreatief medegebruik zoals wandelen, fietsen, vissen, etc. wordt niet vergeten.

Woekerplanten

Met name bij de agrarische sector bestaat angst voor het overwaaien van 'plaagsoorten'. Over het algemeen valt het zaad dicht bij de moederplant en is de verspreiding lokaal, maar grote plekken met veel eenzijdige woekerplanten zijn ook voor ons een ongewenste situatie. Als u plekken ziet met te veel eenzijdige woekerplanten, meld het dan via tel. 072 582 8282. Wij vragen onze gebiedsbeheerder dan om contact met u op te nemen.

Maaien is een van de onderhoudswerkzaamheden die zorgt voor een stevige, veilige dijk waarmee u en het achterland wordt beschermd tegen het water. Naast het maaien van waterkeringen voor de waterveiligheid, maait het hoogheemraadschap ook bermen langs onze wegen. En we maaien waterlopen voor de aan- en afvoer van water ter voorkoming van watertekort en wateroverlast.