De wandelroute van Gerda Muelink. Gerda is sluiswachter op de Zeesluis in Edam. Tot haar werk behoort het schutten van schepen, zowel richting IJsselmeer (vaarroute naar Amsterdam) als richting Edam (vaarroute naar Purmerend en Alkmaar). Zij geniet van de wandeling van Edam naar de Etersheimerbraakmolen. Gerda ontmoet veel toeristen tijdens haar werk en vertelt graag over de mooie plekjes in de omgeving. Een van haar favorieten is de wandeling naar de molen van de Etersheimerbraak (in de volksmond ook de Brekermolen genoemd). Ze raadt mensen aan om stevige wandelschoenen aan te trekken, want een flink deel van de route is onverhard. “In de zogenaamde bliksemschuur bij de molen hebben ze in het weekend heerlijke eigen gebakken appeltaart. Daarna vol goede moed weer 9 kilometer terug. Ik wens iedereen heel veel plezier. Deze wandeling is echt de moeite waard!”
18 kilometer
De Etersheimerbraakmolen – Etersheimerbraakmolenweg 5 – 1474 ZG Oosthuizen. Openingstijden tot 1 april: zondagen van 10-18 uur. Van 1 mei t/m 1 oktober: zaterdag en zondag van 10-18 uur
http://www.debreek.com/; http://www.zeevang.nl/; www.molens.nl
Goede wandelschoenen en een klein tasje mee voor vuilnis. Er staan weinig vuilnisbakken langs de route.
RouteStartpunt is de sluis in Edam. In principe loopt u dezelfde route weer terug. Indien u met het openbaar vervoer terug wilt gaan, kunt u het beste naar Oosthuizen lopen en daar de bus nemen. De bus stopt niet in Warder.
Startend vanaf de zeesluis in Edam, begint de dijk aan de linkerkant. Via de dijk loopt u naar het dorpje Etersheim. Er staan geen bordjes die dit aangeven, maar als u de dijk afloopt, komt u er vanzelf. Bovenop de dijk heeft u een prachtig uitzicht over het Markermeer. Op deze dijk grazen schapen en langs de route zijn (kleine) strandjes met picknicktafels. Bij de molen loopt u naar beneden de weg over. Hier is een prachtig pad aangelegd door het hoogheemraadschap, waar geen motorvoertuigen mogen komen. Hierdoor komt het aanzicht op de molen goed tot zijn recht.”
Ter hoogte van boerderij Nooitgedacht liggen de Kleine - en Grote Braak (ook wel moordenaarsbraak genoemd). Dit zijn meertjes die ontstaan zijn na dijkdoorbraken. Beide zijn natuurgebied en bieden een prachtig uitzicht. Na ongeveer 7 kilometer komt u in het dorp Warder. Daar is naast de dijk een (catamaran-) watersportvereniging en een speelplaats voor kinderen. Vlakbij de molen is het gemaal van Warder te zien. Hier staan twee grote sluizen die zorgen voor het juiste waterpeil. Tevens is er een uitkijkpost met informatieborden. Iets verderop is de Brekermolen te zien.
De Etersheimerbraakmolen is een poldermolen met molenerf van de polder Etersheimerbraak. De Etersheimerbraak was een binnen de Westfriese Omringdijk gelegen meertje dat door een dijkdoorbraak ooit moet zijn ontstaan. Rond 1632 is de plas drooggelegd en sindsdien werd de zo ontstane polder door een windmolen op peil gehouden.
De molen verzorgt de onderbemaling van de Etersheimbraakpolder die gelegen is binnen de polder Zeevang (een polder binnen een polder), terwijl een nabijgelegen gemaal zorgt voor de onderbemaling van een nog dieper gelegen deel in de polder Etersheimerbraak, namelijk de Kleiput. In dit geval een onderbemaling van een onderbemaling. Het gemaal van de polder De Zeevang te Warder slaat het water van de beide eerstgenoemde polders uit. Vanaf de dijkhelling naar het buitendijks gelegen poldertje De Oosterkoog zijn drie verschillende waterpeilen waarneembaar: het polderpeil van de Zeevang, het polderpeil van de Etersheimerbraak en het polderpeil van de Kleiput. De Etersheimerbraak is met -6,20 meter beneden NAP een van de diepste polders van Nederland.
In de loop van de negentigerjaren van de vorige eeuw heeft het hoogheemraadschap overwogen om onder meer de Etersheimerbraak als grootschalig overloopgebied in te richten. Dan kon, als de nood echt hoog was, het overtollige regenwater daar tijdelijk opgeslagen worden. Door de grote diepte kan er namelijk veel water in. Deze gedachte is eind jaren negentig verlaten. Nu worden er kleinschalige “overloopgebieden” aangelegd op tal van plaatsen in Hollands Noorderkwartier.
De molen in de Etersheimerbraak heeft een belangrijke ruimtelijk-landschappelijke waarde vanwege de karakteristieke, solitaire ligging in de onbebouwde polder. Het is een achtkante binnenkruier (grondzeiler) met vijzel en een vlucht van 22.40 meter.
De molen is in 1920 stilgezet, vervolgens van zijn wieken ontdaan en in 1930 tot op de kapzolder afgezaagd. Eind 1998 startten de initiatieven om de molen te restaureren.
In 1999 werd een stichting gevormd die tot doel had de watermolen terug te brengen in een zo origineel mogelijke staat en daarbij een bezoekerscentrum te realiseren. De gerestaureerde molen is op 26 mei 2005 officieel in bedrijf gesteld en te bezichtigen en is eigendom van Molenstichting Zeevang.
